El Halısı Yıkama

El halısı nedir?

El halısı, dokumacının çözgü ipliklerine tek tek düğüm atarak ilmek ilmek ördüğü halıdır. Bir metrekarelik bir el halısında on binlerce, ince dokunmuş halılarda yüz binlerce düğüm bulunur. Bu yüzden bir el halısının dokunması aylar, bazen yıllar sürer. El halıları genellikle yün, ipek ya da yün ve ipek karışımı iplikle dokunur; boyaları çoğu zaman bitkisel kaynaklı kök boyalardır. Her biri, dokuyanın elinden çıkan benzersiz bir eserdir.

El halıları doğru bakımla nesiller boyu kullanılabilir. Pek çok ailede büyükanneden toruna geçen el halıları, hem maddi hem de manevi değer taşır. Bu değeri korumak, halının doğru yöntemle temizlenmesine bağlıdır.

El halısını nasıl tanırsınız?

Bir halının elde mi makinede mi dokunduğunu anlamanın en kolay yolu, halıyı ters çevirmektir. El halılarında desen, arka yüzde ön yüz kadar net görünür ve düğümler tek tek seçilebilir. Düğümler arasında küçük düzensizlikler, el işçiliğinin doğal bir sonucudur. Saçaklar ise halının gövdesinden çıkar; çünkü saçak, halıyı oluşturan çözgü ipliklerinin devamıdır. Makine halılarında ise arka yüz tekdüze görünür ve saçaklar çoğunlukla sonradan dikilmiştir.

Neden özel bir yıkama gerektirir?

El halıları, makine halılarından çok daha hassastır. Yün lifleri sıcak suda ve sert hareketle çeker ve keçeleşir. Kök boyalar suyla temas ettiğinde, özellikle yanlış sıcaklıkta, akabilir. Pamuk çözgü iplikleri uzun süre ıslak kaldığında çürüyebilir. Yıllanmış halılarda iplikler incelmiş ve kırılgan hale gelmiş olabilir. Bu hassasiyetler, el halılarının makine halılarıyla aynı hatta yıkanamayacağı anlamına gelir.

Önce boya testi

Bir el halısını yıkamadan önce yaptığımız en önemli işlem, boya testidir. Halının her farklı renginde, nemli beyaz bir bezle hafifçe bastırarak boyanın beze geçip geçmediğini kontrol ediyoruz. Kırmızı, bordo ve lacivert gibi koyu renkler en çok test edilmesi gereken renklerdir. Test sonucuna göre yıkama sıcaklığını, şampuanı ve halının ıslak kalacağı süreyi belirliyoruz. Boyası hassas bir halıda, boyayı sabitleyen bir yöntem uyguluyoruz. Bu adım atlandığında, bir kırmızı motifin boyası krem zemine yayılabilir ve bu hasar çoğu zaman kalıcıdır.

El halısını nasıl yıkıyoruz?

1. Teslim alma ve inceleme: Halının ipliğini, düğüm yoğunluğunu, saçaklarını ve kenarlarını kontrol ediyoruz.
2. Boya testi: Her renkte ayrı test yapıyoruz.
3. Toz alma: Düğümlerin arasına yerleşmiş tozu, halıyı yıpratmadan dışarı atıyoruz.
4. Elde yıkama: Halıyı makineye sokmadan, düz bir zeminde, ılık suyla ve yüne uygun nötr bir şampuanla yıkıyoruz.
5. Düşük basınç: Suyu düşük basınçla, halının tüy yönünde uyguluyoruz.
6. Durulama: Şampuan kalıntısı kalmayana kadar bol suyla duruluyoruz.
7. Saçak temizliği: Saçakları ayrıca temizleyip tarıyoruz.
8. Düz kurutma: Halıyı çekmeyi önlemek için düz bir zeminde, kontrollü bir hava akımıyla kurutuyoruz.

Yünün doğası

Yün, el halılarının en yaygın ipliğidir ve doğanın en akıllı liflerinden biridir. Yün lifinin yüzeyinde bulunan doğal yağ (lanolin), kiri ve suyu bir ölçüde iter. Bu yüzden yün halılar kirlendiklerinde bile uzun süre temiz görünür. Ancak sert deterjanlar bu doğal yağı alır ve yünü kuru, mat ve kırılgan hale getirir. Bu yüzden el halılarını yüne uygun, nötr bir şampuanla yıkıyoruz. Yün halılar hakkında daha fazla bilgi için yün halı yıkama sayfamıza bakabilirsiniz.

Çekme ve keçeleşme

Yün lifleri, sıcak su ve sürtünmeyle karşılaştığında birbirine kenetlenir; bu olaya keçeleşme denir. Keçeleşen halı çeker, sertleşir ve dokusu bozulur. Ayrıca halının farklı bölgeleri farklı oranda çekerse, halı kenarlarından dalgalanır ve şeklini kaybeder. Bu yüzden el halılarını ılık suyla, sert ovalamadan yıkıyor ve düz bir zeminde, şeklini koruyarak kurutuyoruz.

Saçaklar ve kenarlar

El halısının saçakları, halının en hassas ve en çok kirlenen yeridir. Süpürgeye takılan, ayakla çiğnenen saçaklar zamanla dağılır ve kopar. Saçakları yıkamada ayrıca temizliyor, düğümlerini açıyor ve tarıyoruz. Yıpranmış saçaklar için yün saçak yapımı ve pamuk saçak yapımı, açılmaya başlamış kenarlar için kenar overloğu hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.

Yıllanmış ve antika halılar

Yıllanmış el halılarında iplikler incelmiş, tüyler kısalmış ve bazı bölgeler aşınmış olabilir. Bu halılar, yeni bir el halısının dayanabileceği bir yıkamaya dayanamayabilir. Yıllanmış halıları yıkamadan önce ışığa tutarak inceliyor, zayıf bölgeleri belirliyoruz; ince bölgeler ışığı geçirir ve hemen fark edilir. Bu halıları daha nazik bir yöntemle, daha düşük basınçla ve daha kısa süreyle yıkıyoruz.

Düğüm yoğunluğu ve değer

El halısının değerini belirleyen etkenlerden biri düğüm yoğunluğudur. Santimetrekaredeki düğüm sayısı arttıkça desen incelir, halı daha ayrıntılı ve daha değerli hale gelir. Yüksek düğüm yoğunluklu halılar, sık dokuları nedeniyle kiri yüzeyde tutar ama dibe inen ince tozun çıkması zordur. Bu halılarda toz alma işlemine ayrıca zaman ayırıyoruz. Düşük yoğunluklu, kalın yünlü köy halıları ise daha çok su tutar ve daha uzun sürede kurur.

Yöresel halılar

Türkiye'nin pek çok yöresinin kendine özgü el halısı geleneği vardır. Uşak, Milas, Ladik, Hereke ve Bünyan halıları bunların en bilinenleridir. Her yörenin halısı farklı desen, renk ve düğüm yapısına sahiptir. Halınızın hangi yöreden olduğunu biliyorsanız bize söylemeniz yararlı olur; bilmiyorsanız halıyı incelerken birlikte değerlendiriyoruz.

Halıya ikinci bir hayat

Yıllarca yıkanmamış bir el halısı, yıkamadan sonra çoğu zaman bambaşka görünür. Kirin altında kalan renkler ortaya çıkar, desenin ince ayrıntıları yeniden belirginleşir ve yünün doğal parlaklığı geri gelir. Pek çok müşterimiz, aile yadigârı halılarının aslında ne kadar güzel olduğunu yıkamadan sonra fark ettiğini söylüyor. Doğru yıkama, bir el halısına yeni bir hayat vermenin en kolay yoludur. Yıkamadan sonra halınızı serdiğinizde, renklerin canlılığını uzun süre korumak için onu doğrudan güneş alan bir yerden uzak tutmanızı öneririz.

Halıyı saklamak

El halısını kaldıracaksanız, önce temizlenmiş ve tamamen kuru olduğundan emin olun. Halıyı katlamak yerine rulo yapın; katlama yerlerinde çözgü iplikleri kırılabilir. Ruloyu nefes alan bir örtüyle sarın ve güveye karşı sedir ağacı ya da lavanta kullanın. Saklama süresince yılda bir iki kez halıyı açıp havalandırın.

Evde bakım

• Halıyı haftada bir, döner fırçasız bir süpürgeyle süpürün.
• Saçakları süpürgeyle çekmeyin.
• Halıyı altı ayda bir döndürün.
• Mobilya altlarını ve kenarları düzenli süpürün; güveye karşı en etkili önlemdir.
• Dökülen sıvıları hemen, ovmadan alın.
• Halıyı doğrudan güneş alan yerlerden uzak tutun.

Ne sıklıkla yıkanmalı?

El halılarının sık yıkanmasını önermiyoruz. Normal kullanımda iki üç yılda bir profesyonel yıkama, düzenli süpürmeyle birlikte yeterlidir. Yoğun kullanılan alanlarda bu süre kısalabilir. Halıya büyük bir sıvı döküldüğünde ya da evcil hayvan kazası olduğunda ise yıkama zamanını beklemeden halıyı bize vermenizi öneririz; el halısında bekleyen leke, kök boyalarla tepkimeye girerek kalıcı hale gelebilir.

Ücret ve teslim

El halılarının yıkama ücretini halının ölçüsü, ipliği, düğüm yoğunluğu ve gerektirdiği ek işlemler belirler; teslim alırken sizinle birlikte netleştiriyoruz. Avrupa Yakası'ndaki servis bölgelerimizde halınızı adresinizden alıyor, Başakşehir'deki fabrikamızda yıkıyor ve söz verdiğimiz gün geri getiriyoruz.