İpek Halı Yıkama

İpek halının değeri

İpek halılar, halı sanatının en ince ve en değerli örnekleridir. İpek lifi son derece ince ve güçlüdür; bu sayede ipek halılarda çok yüksek düğüm yoğunluklarına ulaşılabilir ve desenler bir minyatür kadar ayrıntılı hale gelir. İpek halının yüzeyi ışık aldıkça renk değiştirir; bir yönden bakıldığında açık, diğer yönden bakıldığında koyu görünür. Bu ışıltı ve renk oyunu, ipek halıları diğer halılardan ayıran en büyüleyici özelliktir.

İpek halılar genellikle elde, ipek çözgü üzerine ipek düğümlerle dokunur. Bazı ipek halılar duvarda sergilenmek için dokunur; bazıları ise yerde, az trafikli alanlarda kullanılır. Her iki durumda da ipek halı, en özenli bakımı gerektiren halıdır.

İpek lifinin doğası

İpek, ipekböceğinin kozasından elde edilen protein yapılı bir liftir. Kuruyken güçlü olan ipek, ıslandığında gücünün önemli bir kısmını kaybeder. Islak ipek lifi, kuruyken kolayca dayanacağı bir fırçalamada kırılabilir. İpeğin yüzeyi son derece pürüzsüzdür; bu pürüzsüzlük, halının ışıltısının kaynağıdır. Alkali deterjanlar bu yüzeyi pürüzlendirir ve ipeği kalıcı olarak matlaştırır. İpek boyaları da suya karşı hassastır; yanlış sıcaklıkta yıkanan bir ipek halıda renkler birbirine akabilir.

Fabrikada ipek halının yolculuğu

İpek halınız fabrikamıza geldiğinde diğer halıların bulunduğu hatta girmez; ayrı bir masada, tek başına ele alınır. İlk iş, halının gerçekten ipek olup olmadığını ve çözgüsünün türünü kesinleştirmektir. Ardından renkler, halıyı ıslatmadan, nemli bir pamukla tek tek yoklanır. Toz, halıyı çırpmadan ve silkelemeden, düşük güçte bir emişle alınır. Yıkama suyu ılıktır ve içine ipeğin doğal yapısıyla uyumlu, asidik dengeli bir şampuan eklenir. Halı bu suya batırılmaz; su yüzeye sünger yardımıyla verilir ve kir bastırılarak geri alınır. Durulama da aynı şekilde, halıyı gereğinden fazla ıslatmadan yapılır.

Bu süreç, bir makine halısının yıkanmasından çok daha uzun sürer ve çok daha fazla el emeği gerektirir. Ama ipeğin hem parlaklığını hem de gücünü korumanın başka bir yolu yoktur.

Gerçek ipek mi?

Piyasada "ipek halı" olarak satılan halıların bir kısmı aslında viskon, bambu ya da floş gibi ipeğe benzeyen liflerden yapılır. Bu lifler ipeğe benzer bir parlaklığa sahiptir, ama suya karşı ipekten çok daha hassastır ve farklı bir yıkama yöntemi gerektirir. Gerçek ipek genellikle el dokuması ve çok yüksek düğüm yoğunluklu halılarda kullanılır; arka yüzde düğümler son derece ince ve düzenlidir. Teslim alırken halınızın lifini dokusundan, arka yüzünden ve etiketinden belirliyoruz. Viskon olduğu anlaşılan halıları viskon halı yıkama yöntemimizle yıkıyoruz.

Işıltının sırrı

İpek lifinin kesiti üçgene benzer; bu yapı, ışığı bir prizma gibi kırarak halıya o tanıdık ışıltıyı verir. Lifin yüzeyi pürüzlendiğinde ya da lif kırıldığında bu kırılma bozulur ve ipek donuk görünür. Halının bir bölgesini ıslak bezle ovmak, sabunlu suyla silmek ya da üzerine sprey leke çıkarıcı sıkmak, tam olarak bu hasarı yaratır. Kirden kaynaklanan donukluk ise geçicidir: İpeğin üzerindeki toz ve yağ tabakası alındığında ışıltı geri gelir. Kurutmadan sonra lifleri tek yöne yatıracak şekilde yapılan hafif bir tarama, ışığın düzgün yansımasına yardım eder.

Renklerin korunması

İpek halılarda renkler genellikle canlı ve doygun tonlardır; bu tonlar ipeğin parlaklığıyla birleşince göz alıcı bir görünüm oluşturur. Ancak ipek boyaları yünden daha kolay akabilir. Bu yüzden her ipek halıyı yıkamadan önce her renginde test ediyor, yıkama suyunun sıcaklığını düşük tutuyor ve halının ıslak kaldığı süreyi mümkün olduğunca kısaltıyoruz.

Küçük ipek halılar ve seccadeler

İpek halıların önemli bir kısmı küçük ölçülerde dokunur: seccadeler, yastık yüzleri, minder örtüleri ve masa üstü örtüleri. Küçük ölçü, bakımın daha kolay olduğu anlamına gelmez. Seccade olarak kullanılan ipek halılarda alından ve ellerden geçen yağ, ipeğin parlaklığını o bölgede hızla azaltır. Katlanarak saklanan küçük ipek halılarda ise katlama çizgileri boyunca lifler kırılır. Küçük ipek halılarınızı da büyükler kadar özenle, tek tek yıkıyor ve kesinlikle katlamadan, rulo halinde paketliyoruz.

Antika ipek halılar

Yıllanmış ipek halılarda lifler zamanla kurur ve kırılganlaşır. Bu halılarda en hafif bir sürtünme bile tüylerin kopmasına yol açabilir. Antika ipek halıları yıkamadan önce ışığa tutarak inceliyor, incelmiş ve kopmaya yüz tutmuş bölgeleri belirliyoruz. Bu bölgelerde temizliği en aza indiriyor, bazen sadece yüzeysel bir toz alma ve nemli bir silme ile yetiniyoruz. Hangi yöntemi uygulayacağımızı halınızı gördükten sonra sizinle birlikte kararlaştırıyoruz.

Sık karşılaştığımız sorunlar

Su halkaları

İpek halıya dökülen su, kuruduktan sonra halka şeklinde iz bırakabilir. Bu izlerin çoğu doğru bir yıkamayla giderilir.

Mat lekeler

Evde silinmeye çalışılan bölgeler parlaklığını kaybeder. Kir kaynaklı matlık giderilir; pürüzlenmiş ipek ise kalıcı olabilir.

Güneşte solma

İpek, güneşte yünden daha hızlı solar ve kırılganlaşır. Güneş alan duvarlarda sergilenen ipek halılarda renk kaybı görülebilir.

İpek halıyı teslim ederken

Yıkanmış ipek halınızı, katlamadan ve rulo halinde, temiz bir örtüye sarılı olarak teslim ediyoruz. Halıyı yerine sererken ya da duvara asarken ellerinizin temiz ve kuru olmasına dikkat edin; ipek, el yağını ve nemi kolayca alır. Halıyı serdikten sonra ilk günlerde üzerinde yürümemenizi, tüylerin taramadan sonraki düzgün hallerinde yerleşmesine izin vermenizi öneririz. Duvara asılacak halılarda askı düzeneğini önceden hazırlamanız, halının gereğinden fazla elde tutulmasını önler. Askı noktalarını yılda bir değiştirmek de ipeğin tek bir noktada gerilmesini engeller.

İpek halıyı korumak

İpek halılar, ayak trafiği olmayan ya da çok az olan, doğrudan güneş almayan ve nemden uzak alanlarda kullanılmalıdır. Yerde kullanılan bir ipek halının üzerinde ayakkabıyla yürünmemelidir. Evcil hayvanların ipek halılara erişimini sınırlamak, tırnakların ince düğümleri çekmesini önler. Halının altına nefes alan bir altlık koymak, zeminden gelen nemi ve sürtünmeyi önler.

Evde bakım

• Yerdeki halıyı haftada bir, emiş gücü düşük ve döner fırçasız bir süpürgeyle süpürün.
• Duvardaki halının tozunu yumuşak bir fırça başlığıyla alın.
• Dökülen sıvıyı hemen, ovmadan, beyaz bir bezle alın.
• Evde hiçbir deterjan, leke çıkarıcı ya da buhar kullanmayın.
• Halıyı güneşten ve nemden koruyun.

Halıyı saklamak

İpek halınızı kaldıracaksanız, önce temizlenmiş ve tamamen kuru olduğundan emin olun. Halıyı yüzü dışarıda kalacak şekilde gevşek bir rulo halinde sarın ve nefes alan bir pamuklu örtüyle koruyun. İpek halıyı kesinlikle katlamayın; katlama yerlerinde ipek kırılır ve kalıcı çizgiler oluşur.

Ne sıklıkla yıkanmalı?

İpek halıların sık yıkanmasını önermiyoruz. Duvarda sergilenen halılar için birkaç yılda bir, yerde az kullanılan halılar için üç dört yılda bir yıkama yeterlidir. Belirgin bir leke olduğunda ise beklemeden yıkatmak gerekir.

Ücret ve teslim

İpek halıların yıkama ücretini halının ölçüsü, düğüm yoğunluğu ve durumu belirler. Tek tek ve en nazik yöntemle yıkandığı için diğer halılardan farklı ücretlendirilir; ücreti teslim alırken sizinle birlikte netleştiriyoruz. Avrupa Yakası'ndaki servis bölgelerimizde halınızı adresinizden alıyor ve söz verdiğimiz gün geri getiriyoruz. Türk ipek halıları için Hereke halı yıkama sayfamıza bakabilirsiniz.